మాండూక్యోపనిషత్తు — Day-6“మాత్రా–పాదాల లయం — అద్వైత బ్రహ్మ సాక్షాత్కారమే పరమ గమ్యం”
అమ్మా 🙏🏻
ఇది మాండూక్యోపనిషత్తు — Day-6 — రెండో భాగం.
గురువుగారు చెప్పిన దృష్టాంతాలు, హాల్‌లో ఖాళీ ఉదాహరణ, పూర్ణ ఖాళీ–శూన్య ఖాళీ, “చచ్చేలోపుగా చచ్చిపోవాలి”, సర్వం హ్యేతద్ బ్రహ్మ, అయమాత్మా బ్రహ్మ, చతుష్పాత్, కార్షాపణం–పావలాల దృష్టాంతం, చివర్లో విశ్వ–తైజస–ప్రాజ్ఞలను ప్రవిలాపనం చేసి తురీయాన్ని గ్రహించాలి
అనే బోధ—
🕉️ మాండూక్యోపనిషత్తు — Day-6
రెండో భాగం
దృష్టాంతాలతో ఆత్మతత్త్వ వివరణ — ద్వైతాన్ని కరిగిస్తే ప్రత్యక్షమయ్యేది తురీయ బ్రహ్మస్వరూపమే
1. బావిలో నీరు — ఉన్నదాన్ని కొత్తగా సృష్టించాల్సిన అవసరం లేదు
గురువుగారు ఒక అద్భుతమైన దృష్టాంతాన్ని చెబుతున్నారు.
సూఫీ సంప్రదాయంలో ఒక మంచి దృష్టాంతం ఉందని చెబుతారు.
ఒక బావి ఉంది.
ఆ బావిలో నీళ్లు ఉన్నాయి.
కానీ ఆ నీరు తాగడానికి పనికిరాదు. కనీసం స్నానం చేయడానికి కూడా పనికిరాదు.
అంతగా కలుషితమైపోయింది.
కల్మషంగా మారిపోయింది.
అందుకే:
“ఈ నీరు పనికిరాదు. తోడి పారేయ్.”
అన్నారు.
నీటిని తోడి పారేశారు.
కానీ బావిలో ఇంకా పూడిక ఉంది.
అది కూడా తీసి పారేయమన్నారు.
అదీ తీసి పారేశారు.
ఇక చేయవలసిన పని ఏమీ లేదని గురువు శిష్యుడితో చెప్పాడు.
“ఇక వచ్చి హాయిగా పడుకో. నిద్రపో.”
గురుశిష్యులిద్దరూ పడుకున్నారు.
తెల్లవారింది.
గురువు శిష్యుడిని పిలిచి:
“రా! ఆ బావిలోకి తొంగి చూడు.”
అన్నాడు.
శిష్యుడు చూసాడు.
బావి నిండా నీళ్లు ఉన్నాయి!
శిష్యుడికి ఆశ్చర్యం.
“స్వామీ! నేను ఏమైనా నీళ్లు తెచ్చి పోశానా? మీరు ఏమైనా పోశారా?”
అని అడిగాడు.
గురువు అన్నాడు:
“నేను ఎక్కడ పోశాను? నువ్వు కూడా నా పక్కనే పడుకున్నావు కదా!”
మరి ఆ నీరు ఎక్కడి నుంచి వచ్చింది?
గురువు చెప్పాడు:
“ఎక్కడి నుంచో రావాల్సిన అవసరం లేదు. అవి అక్కడే ఉన్నాయి.”
2. నీరు ఎందుకు కనిపించలేదు?
అప్పుడు శిష్యుడు అడిగాడు:
“అవి ఇంతకుముందు ఎందుకు కనిపించలేదు?”
ఇదే అసలు దృష్టాంతంలోని మర్మం.
నువ్వు రెండు విషయాలను చూస్తున్నావు.
ఒకటి—
కల్మషమైన నీరు.
మరొకటి—
దాని అడుగున ఉన్న పూడిక.
ఆ రెండింటినీ చూస్తున్నంతకాలం బావిలో ఉన్న శుద్ధమైన నీరు నీకు కనిపించలేదు.
కల్మషాన్ని తొలగించావు.
పూడికను తొలగించావు.
అప్పుడు:
కొత్తగా నీరు సృష్టించలేదు.
అక్కడే ఉన్న నీరు ప్రత్యక్షమైంది.
ఇదే ఆత్మవిచారణలోని గొప్ప రహస్యం.
3. పరమాత్మను కొత్తగా సృష్టించాల్సిన అవసరం లేదు
అలాగే:
పరమాత్మ స్వరూపమే నువ్వు.
నీవు:
సచ్చిదానంద స్వరూపమైన చైతన్యం.
సర్వత్రా వ్యాపించిన చైతన్యం.
కానీ నీ వ్యాప్తి నీకు ఎందుకు కనిపించడం లేదు?
దాన్ని అణచివేసి, కప్పివేసి, పరిమితం చేస్తున్నవి ఏమిటి?
నామరూపాలు.
ఒక వైపు:
మాత్రలు.
మరో వైపు:
పాదాలు.
లోపల:
భావాలు, ఆలోచనలు, వృత్తులు.
వెలుపల:
రూపాలు, వస్తువులు, శరీరాలు, సంబంధాలు.
భార్య, పుత్రులు, మిత్రులు మొదలైన శరీరాలు, వస్తువులు—ఇవన్నీ నీ విస్తారాన్ని నీకు కనిపించకుండా అడ్డుపడుతున్నాయి.
అందుకే:
నీ స్వరూపాన్ని కొత్తగా సంపాదించాల్సిన అవసరం లేదు.
అడ్డుగా ఉన్నదాన్ని తొలగిస్తే చాలు.
4. హాల్‌లోని ఖాళీ — ఖాళీని ఎవరు తీసుకురావాలి?
ఇప్పుడు గురువుగారు మరొక అద్భుతమైన దృష్టాంతం ఇస్తున్నారు.
మనమంతా ఒక హాల్‌లో కూర్చున్నాం.
హాల్‌లో కొన్ని వస్తువులు ఉన్నాయి.
ఇప్పుడు:
“హాల్‌లో ఖాళీ ఉందా?”
అని అడిగితే:
“అంతగా కనిపించడం లేదండి.”
అంటాం.
ఎందుకు కనిపించడం లేదు?
ఖాళీ లేకపోవడం వల్ల కాదు.
మనమంతా వచ్చి కూర్చోవడం వల్ల.
ఇప్పుడు అందరం లేచి బయటికి వెళ్లిపోయామని అనుకోండి.
అప్పుడు ఖాళీ ఎంత స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది!
అయితే ఆ ఖాళీని ఎవరు కొత్తగా తీసుకొచ్చారు?
ఎవరూ తీసుకురాలేదు.
అది ముందే ఉంది.
5. ఖాళీ మాట్లాడితే?
గురువుగారు ఆ ఖాళీకి ఒక జీవం ఇచ్చి మాట్లాడిస్తున్నారు:
“నేను ఇక్కడే ఉన్నాను.
నన్ను చూసే నాధుడు లేడు.”
మీరు వచ్చి కూర్చున్నారు.
ఏవేవో మాట్లాడుతున్నారు.
నేను మాత్రం మీ వాలకాన్ని చూస్తూ ఉన్నాను.
“మీరు ఎప్పుడు బయటికి వెళ్తారా?”
అని ఆ ఖాళీ అనుకుంటున్నట్టుగా గురువుగారు చెబుతున్నారు.
మీరు మీరే చెడిపోవడం కాదు—
“నన్ను కూడా చెడగొడుతున్నారు.”
అని ఖాళీ అంటున్నట్టుగా దృష్టాంతం.
ఎందుకంటే మీరు ఉండటంతో ఖాళీ అనే జ్ఞానం మీకు స్పష్టంగా కనిపించడం లేదు.
6. చిదాకాశం — పూర్ణమైన ఖాళీ
అలాగే:
పరమాత్మ — చిదాకాశం.
అది కూడా ఖాళీ వంటిదే.
కానీ ఇది సాధారణ ఖాళీ కాదు.
ఇది:
పూర్ణమైన ఖాళీ.
సాధారణ శూన్యతను:
శూన్యమైన ఖాళీ
అని అనుకోవచ్చు.
కానీ చిదాకాశం:
పూర్ణమైన ఖాళీ.
ఇవి రెండింటి మధ్య తేడా ఏమిటి?
గురువుగారు చెబుతున్న అద్భుతమైన భావన:
“నేను” అనే భావం ఉన్నందువల్ల అది పూర్ణత్వంగా ఉంది.
శూన్యతలో “నేను” అనే స్వప్రకాశ భావం లేదు.
కానీ ఆత్మస్వరూపంలో:
“నేను ఉన్నాను”
అనే స్వయంప్రకాశ చైతన్యం ఉంది.
అందుకే అది:
పూర్ణం.
ఈ భావాన్ని మననం చేస్తేనే అద్భుతంగా అనిపిస్తుంది.
7. పరమాత్మను సృష్టించాల్సిన అవసరం లేదు
అందుకే మళ్లీ అదే సూత్రం:
కొత్తగా పరమాత్మను సృష్టించాల్సిన అవసరం లేదు.
ఉన్నదాన్ని గుర్తిస్తే చాలు.
ఎప్పుడు గుర్తిస్తావు?
నీవు ఖాళీ అయినప్పుడు.
మనస్సు ఖాళీ అయితే.
వృత్తులు ఖాళీ అయితే.
మాత్రల భావన ఖాళీ అయితే.
అప్పుడు వాటికి సంబంధించిన పాదాల భావన కూడా కరుగుతుంది.
అప్పుడు:
ఖాళీలో ఖాళీగా ఉన్నది కనిపిస్తుంది.
8. జీవుడు ఖాళీ — జగత్తు ఖాళీ
ఈ విచారణలో:
జీవుడు ఖాళీ.
జగత్తు ఖాళీ.
అంటే జీవుడు, జగత్తు భౌతికంగా లేవని కాదు.
వాటికి స్వతంత్ర పరమార్థ సత్యత్వం లేదని అర్థం.
జీవుడి స్థానంలో ఏముంది?
ఆత్మచైతన్యం.
జగత్తు స్థానంలో ఏముంది?
ఆత్మచైతన్యమే.
అందుకే మాండూక్యోపనిషత్తు మహావాక్యం:
“అయమాత్మా బ్రహ్మ.”
మరియు:
“సర్వం ఖల్విదం బ్రహ్మ.”
అని చెప్పే అద్వైత భావం ఇక్కడ ప్రత్యక్షమవుతుంది.
9. “ఈ ఆత్మ ఇప్పుడు బ్రహ్మమైందా?”
ఇక్కడ ఒక ముఖ్యమైన ప్రశ్న.
“అయమాత్మా బ్రహ్మ”
అంటే—
ఈ ఆత్మ ఇప్పుడు బ్రహ్మమైందా?
ఇంతకుముందు బ్రహ్మం కాదా?
అలా కాదు.
ఆత్మ కొత్తగా బ్రహ్మంగా మారలేదు.
ఆత్మ ఎప్పటినుంచో బ్రహ్మస్వరూపమే.
మారింది ఆత్మ కాదు.
మారవలసింది:
మన దృష్టి.
అందుకే శంకర భగవత్పాదుల బోధన:
“యుగపత్ ప్రవిలాపయన్ — ఒకేమారు రెండింటినీ కరిగించు.”
10. “తద్విలక్షణం బ్రహ్మ” — రెండు భేదాల తర్వాత
జీవుడు–జగత్తు అనే రెండు భేదాలు కరిగినప్పుడు:
“తద్విలక్షణం బ్రహ్మ ప్రతిపద్యతే.”
అంటే:
ఆ రెండు భావాలకు విలక్షణమైన బ్రహ్మతత్త్వం ప్రతిపత్తి చెందుతుంది.
అప్పుడు దాన్ని దర్శించగలవు.
అనుభవానికి తెచ్చుకోగలవు.
11. “మాత్రాశ్చ పాదాః — పాదాశ్చ మాత్రాః”
శంకర భగవత్పాదులు మాండూక్యంలోని భావాన్ని ముందుగానే సూచిస్తున్నారు:
మాత్రాశ్చ పాదాః
పాదాశ్చ మాత్రాః।
అంటే:
మాత్రలే పాదాలు.
పాదాలే మాత్రలు.
ఇది చాలా లోతైన మాట.
రెండు వేర్వేరుగా ఉన్నంతకాలం వాటిని కరిగించలేం.
అవి ఒకే తత్త్వానికి సంబంధించినవని తెలిసినప్పుడు:
అభేదజ్ఞానం ఏర్పడుతుంది.
అప్పుడు భేదం కరుగుతుంది.
అందుకే గురువుగారు చెబుతున్న సూత్రం:
భిన్నత్వమే సంసారం.
ఏకత్వమే సాయుజ్యం.
ఇదే మొత్తం సాధన యొక్క టెక్నిక్.
ఇక శాస్త్రం చెప్పవలసినది చాలా వరకు చెప్పేసింది.
మిగిలింది — దాన్ని మన అనుభవంలోకి తెచ్చుకోవడం.
12. “చచ్చేలోపుగా చచ్చిపోవాలి” — ఈ మాటలోని రహస్యం
ఇక్కడ గురువుగారు చాలా గంభీరమైన విషయాన్ని చెబుతున్నారు.
మనకు శరీరాన్ని వదిలే భయం ఉంది.
కానీ ఆత్మజ్ఞాన మార్గంలో:
“శరీరం పోయిన తర్వాత జ్ఞానం వస్తుంది”
అని ఎదురు చూడకూడదు.
చచ్చేలోపుగానే చచ్చిపోవాలి.
ఇది శరీర మరణం కాదు.
“నేనే శరీరం” అనే భావం చనిపోవాలి.
ప్రతి క్షణం:
“నేను శరీరం కాదు.”
అనే వివేకంలోకి రావడం.
అదే ఇక్కడ “చావడం.”
ఎవడు బతికుండగానే ఈ అహంకార–దేహాభిమానాన్ని విడిచిపెడతాడో:
వాడే గొప్ప జ్ఞాని.
13. కేనోపనిషత్తు — “ప్రైత్య” అనే మాట
కేనోపనిషత్తులోని భావాన్ని గురువుగారు గుర్తు చేస్తున్నారు:
“ప్రైత్య అముష్మాదేత్య
అముష్మాలోకాత్ అమృతా భవంతి।”
ఇక్కడ “ప్రైత్య” అనే పదాన్ని గురువుగారు “చచ్చి” అనే అర్థంతో వివరిస్తున్నారు.
కానీ అసలు రహస్యం:
ఏది చనిపోవాలి?
శరీరం కాదు.
దేహాభిమానం.
“నేను ఈ శరీరమే” అనే భావం చనిపోవాలి.
అప్పుడు:
అమృతత్వం.
14. మనం చావును బతుకు అనుకుంటున్నాం
ఇప్పుడు గురువుగారు మన సాధారణ జీవితాన్ని తలకిందులు చేస్తున్నారు.
మనమేమనుకుంటున్నాం?
“శరీరమే నేను.
శరీరం ఉన్నంతకాలం నేను బతికున్నాను.”
అదే బతుకు అని భావిస్తున్నాం.
కానీ వేదాంతం చెబుతోంది:
ఇది నిజమైన బతుకు కాదు.
ఎందుకంటే:
- శరీరం ప్రతి క్షణం మారుతోంది.
- మనస్సు ప్రతి క్షణం మారుతోంది.
- వాక్కు ప్రతి క్షణం మారుతోంది.
మార్పు అంటే ఏమిటి?
వికారం.
వికారం అంటే మార్పు.
అయితే ప్రతి క్షణం మారిపోతున్న దాన్ని “శాశ్వత బతుకు” అని ఎలా అంటాం?
అందుకే గురువుగారి మాట:
“మనం చావును బతుకుగా భ్రమిస్తున్నాం.
బతుకును చావుగా భ్రమిస్తున్నాం.”
15. Change ఎప్పుడూ Progress కాదు
సాధారణంగా మనం:
Change = Progress
అనుకుంటాం.
కానీ గురువుగారు హెచ్చరిస్తున్నారు:
“Change ఎప్పుడూ progress కాదు. Regression కూడా కావచ్చు.”
ప్రపంచ విషయాలలో మరింతగా మునిగిపోవడం, మరింత నామరూపాలకు బంధించుకోవడం, మరింత వాసనలు పోగు చేసుకోవడం—
ఇది ముందుకు ప్రయాణం కాదు.
గమ్యానికి చేరకుండా అపారంలోనే తిరుగుతూ ఉండటం.
అందుకే:
విష్ణు పారాయణం చేయి.
విష్ణు సాన్నిధ్యం పొందు.
అంటే సర్వవ్యాపకమైన చైతన్యాన్ని గుర్తించు.
16. విషయంలో మరణించు — విష్ణువులో జీవించు
ఈ శరీరం ఒక విషయం.
శరీరం చుట్టూ ఉన్న ప్రపంచం ఒక విషయం.
స్వర్గం, నరకం అని ఊహిస్తున్నవి కూడా విషయాలే.
ఈ విషయాలలో మనం చిక్కుకుపోయాం.
అందుకే:
“విషయంలో మరణించు.”
అంటే విషయాలను నాశనం చేయడం కాదు.
విషయం నన్ను నిర్వచిస్తుంది అనే భావం నుంచి బయటపడు.
ఆ వాసనలతోనే మళ్లీ జన్మను కొనసాగించకుండా:
సర్వవ్యాపకమైన చైతన్యమే నా స్వరూపం
అని గుర్తించు.
అప్పుడు:
విషయంలో నుంచి మరణించి — విష్ణువులో జీవిస్తావు.
17. రెండవ మంత్రం — “సర్వం హ్యేతద్ బ్రహ్మ”
ఇప్పుడు మాండూక్యోపనిషత్తులోని రెండవ మంత్రంలోకి పూర్తిగా ప్రవేశిస్తున్నాం:
**सर्वं ह्येतद् ब्रह्म
अयमात्मा ब्रह्म
सोऽयमात्मा चतुष्पात्॥**
తెలుగు లిపిలో:
**సర్వం హ్యేతద్ బ్రహ్మ।
అయమాత్మా బ్రహ్మ।
సోఽయమాత్మా చతుష్పాత్॥**
అర్థం:
“ఇదంతా నిశ్చయంగా బ్రహ్మమే.
ఈ ఆత్మ బ్రహ్మమే.
ఈ ఆత్మకు నాలుగు పాదాలు ఉన్నాయి.”
ఇది మాండూక్యోపనిషత్తులోని రెండవ మంత్రం.
18. “సర్వం”లో ఎవరు మిగిలారు?
“సర్వం హ్యేతద్ బ్రహ్మ”
అంటే:
ఇదంతా బ్రహ్మమే.
అటు:
వాచకము — బ్రహ్మమే.
ఇటు:
వాచ్యము — బ్రహ్మమే.
అటు:
జీవుడు — బ్రహ్మమే.
ఇటు:
జగత్తు — బ్రహ్మమే.
అటు:
నామము — బ్రహ్మమే.
ఇటు:
రూపము — బ్రహ్మమే.
అటు:
మాత్ర — బ్రహ్మమే.
ఇటు:
పాదము — బ్రహ్మమే.
అటు:
శబ్దము — బ్రహ్మమే.
ఇటు:
అర్థము — బ్రహ్మమే.
అందుకే:
“సర్వం బ్రహ్మ.”
అనే మాట ఎంత లోతైనదో చూడాలి.
19. “అయమాత్మా బ్రహ్మ” — మరి నేనో?
ఇప్పుడు నువ్వు అడుగుతావు:
“సర్వం బ్రహ్మ అంటున్నారు. మరి నేనో?”
ఉపనిషత్తు సమాధానం:
“అయమాత్మా బ్రహ్మ.”
ఈ ఆత్మ కూడా బ్రహ్మమే.
సర్వం అనే దానిలో నువ్వు చేరలేదా?
చేరావు.
అయినా నీకు ప్రత్యేకంగా చెబుతోంది:
“నువ్వు కూడా బ్రహ్మమే.”
ఎందుకంటే మనిషి తనను తాను బ్రహ్మం నుంచి వేరుగా చేసుకున్నాడు.
20. జీవుడు–జగత్తు రెండూ లయమవడం
“సర్వం హ్యేతద్ బ్రహ్మ”
అని చెప్పినప్పుడు:
జగత్తు స్వతంత్ర సత్యంగా కరిగింది.
“అయమాత్మా బ్రహ్మ”
అని చెప్పినప్పుడు:
జీవుడు స్వతంత్ర సత్యంగా కరిగాడు.
అంటే:
జీవ–జగత్తు అనే రెండు భేదాలు కరిగిపోయాయి.
21. “మాకు ఎగిరిపోతున్నట్లు కనిపించడం లేదు!”
ఇక్కడ ఒక సాధకుడి సహజమైన ప్రశ్న:
“జీవుడు, జగత్తు ఎగిరిపోయాయని మీరు అంటున్నారు.
మాకు మాత్రం కనిపించడం లేదే!”
గురువుగారి సమాధానం:
“శరీరం నుంచి బయటికి రావడం లేదు కాబట్టి.”
అప్పుడు:
“చచ్చేటప్పుడు బయటికి వస్తానులే.”
అంటాడు మనిషి.
కానీ గురువుగారి హెచ్చరిక:
“చచ్చేలోపుగానే బయటికి రావాలి.”
అంటే:
దేహాభిమానాన్ని విడిచిపెట్టాలి.
22. “సోఽయమాత్మా చతుష్పాత్” — నాలుగు పాదాల మర్మం
ఇప్పుడు రెండవ మంత్రం చివరి భాగం:
“సోఽయమాత్మా చతుష్పాత్.”
ఈ ఆత్మ నాలుగు పాదాలు కలిగినదని అంటోంది.
ఇక్కడే ఒక గొప్ప అపార్థం వచ్చే అవకాశం ఉంది.
ఆత్మకు నిజంగానే నాలుగు కాళ్లు ఉన్నాయా?
కాదు.
శుద్ధ చైతన్యానికి నాలుగు భౌతిక పాదాలు లేవు.
అయితే “చతుష్పాత్” ఎందుకు?
ఇదే భగవత్పాదుల అద్భుతమైన దృష్టాంతం.
23. గోవుకు నాలుగు పాదాలు — రూపాయికి నాలుగు పావలాలు
నాలుగు పాదాలు ఉన్న జంతువు ఏది?
గోవు.
గోవుకు నాలుగు పాదాలు ఉన్నాయి.
ఒక కాలు ఇక్కడ.
మరొకటి అక్కడ.
ఇంకొకటి మరోవైపు.
నాలుగు పాదాలు విడివిడిగా కనిపిస్తాయి.
కాబట్టి గోవు విషయంలో:
పాదం = కాలు.
కానీ ఆత్మ విషయంలో అలా కాదు.
భగవత్పాదులు మరో దృష్టాంతం ఇస్తారు:
కార్షాపణం.
అది ఒక నాణెం.
దానికి నాలుగు భాగాల విలువ ఉంది.
మన కాలానికి దగ్గరగా చెప్పాలంటే:
ఒక రూపాయికి నాలుగు పావలాలు.
24. రూపాయిలో నాలుగు పావలాలు ఎక్కడ ఉన్నాయి?
ఇప్పుడు ఒక రూపాయి నాణెం చేతిలో పెట్టుకోండి.
ప్రశ్న:
“ఈ రూపాయిలో నాలుగు పావలాలు ఎక్కడ ఉన్నాయి? చూపించు.”
చూపలేం.
అయితే నాలుగు పావలాలు లేవా?
ఉన్నాయి.
ఎలా?
నాలుగు పావలాల విలువ రూపాయిలో గుప్తంగా ఉంది.
రూపాయిని మార్చితే:
నాలుగు పావలాలుగా ప్రకటమవుతుంది.
మార్చకుండా అలాగే ఉంచితే:
నాలుగు పావలాల విలువ గుప్తంగా ఉంటుంది.
అద్భుతమైన దృష్టాంతం!
25. ఆత్మ — రూపాయి; నాలుగు పాదాలు — నాలుగు విలువలు
అలాగే:
ఆత్మ అనే అఖండ చైతన్యం — రూపాయి.
దానిలో:
- విశ్వుడు
- తైజసుడు
- ప్రాజ్ఞుడు
- తురీయ
అనే నాలుగు పాదాల భావనను బోధిస్తున్నారు.
కానీ ఆత్మ నిజంగా నాలుగు ముక్కలుగా విడిపోలేదు.
విలువలు మాత్రమే భిన్నంగా వ్యక్తమవుతున్నాయి.
మార్చి చూస్తే:
నాలుగు పాదాలుగా కనిపిస్తాయి.
అఖండంగా చూస్తే:
ఒకే ఆత్మ.
26. విశ్వ–తైజస–ప్రాజ్ఞ — తురీయ
ఇక్కడ మరొక ముఖ్యమైన విషయం.
మొదటి మూడు:
విశ్వుడు — జాగ్రత్
తైజసుడు — స్వప్న
ప్రాజ్ఞుడు — సుషుప్తి
ఇవి మూడు పాదాలుగా స్పష్టంగా వ్యక్తమవుతున్నాయి.
నాలుగవది:
తురీయ.
కానీ తురీయాన్ని మిగిలిన మూడింటిలాగే మరో “అవస్థ”గా మాత్రమే చూడకూడదు.
తురీయమే ఆ మూడింటికీ ఆధారమైన ఆత్మస్వరూపం.
అందుకే గురువుగారు చెబుతున్నారు:
“మూడు పాదాలు ప్రకటంగా కనిపిస్తున్నాయి. నాలుగవది తురీయ.”
27. నాలుగవది కూడా పాదమేనా?
ఇక్కడ మరో తెలివైన ప్రశ్న వస్తుంది:
“మూడు పాదాలే కనిపిస్తున్నాయి. నాలుగవది తురీయ కదా. తురీయకు పాదం ఎక్కడుంది?”
అప్పుడు “పాదం” అనే పదాన్ని పట్టుకుని ఉండకూడదు.
పాదం ఒక అర్థంలో:
నాలుగవ వంతు.
కానీ మరో అర్థంలో:
స్థితి / భాగం / అవగాహనా విభాగం / ఉపదేశార్థక పాదం.
అందుకే గోవు నాలుగు కాళ్ల దృష్టాంతం కాదు.
రూపాయిలో నాలుగు పావలాల విలువ ఉన్న దృష్టాంతం.
28. మూడు కరిగితేనే నాలుగవది తెలుస్తుంది
ఇప్పుడు భగవత్పాదుల అసలు సూచన:
“విశ్వాదీనాం పూర్వపూర్వ ప్రవిలాపనేన తురీయస్య ప్రతిపత్తిః.”
అంటే:
విశ్వుడు మొదలైన పాదాలను క్రమంగా ప్రవిలాపనం చేయడం ద్వారా తురీయాన్ని ప్రతిపత్తి చేసుకోవాలి.
ఇక్కడ:
విశ్వుడిని తైజసునిలో కరిగించాలి.
తర్వాత:
తైజసుని ప్రాజ్ఞునిలో కరిగించాలి.
ఇలా ముందున్నదాన్ని తరువాతిదానిలో ప్రవిలాపనం చేస్తూ వెళ్లాలి.
29. విశ్వుడు → తైజసుడు → ప్రాజ్ఞుడు → తురీయ
సాధనలో ఈ క్రమాన్ని ఇలా చూడవచ్చు:
విశ్వుడు
↓
తైజసుడు
↓
ప్రాజ్ఞుడు
↓తురీయ
అంటే:
జాగ్రత్ భావన కరుగుతుంది.
స్వప్న భావన కరుగుతుంది.
సుషుప్తి భావన కూడా అధిగమించబడుతుంది.
అప్పుడు:
తురీయస్వరూప ప్రతిపత్తి.
30. మూడు పాదాలు — ప్రకటమైనవి; తురీయ — అవిభక్తమైనది
ఇక్కడ చాలా జాగ్రత్తగా అర్థం చేసుకోవాలి.
ఆత్మ నిజంగా మూడు లేదా నాలుగు ముక్కలుగా విడిపోలేదు.
అవిభక్తమైన ఆత్మనే మనం విభక్తంగా అనుభవిస్తున్నాం.
ఎందుకంటే:
- జాగ్రత్‌లో విశ్వుడిగా
- స్వప్నంలో తైజసుడిగా
- సుషుప్తిలో ప్రాజ్ఞుడిగా
భిన్నంగా అనుభవిస్తున్నాం.
కానీ ఇవన్నింటికీ ఆధారం:
ఒకే శుద్ధ చైతన్యం.
అదే:
తురీయ.
31. “చతుష్పాత్” యొక్క అసలు మర్మం
కాబట్టి:
చతుష్పాత్
అంటే:
“ఆత్మకు నాలుగు కాళ్లు ఉన్నాయి” అని కాదు.
“ఆత్మ నాలుగు ముక్కలైంది” అని కాదు.
అర్థం:
అఖండమైన ఆత్మస్వరూపాన్ని బోధించడానికి నాలుగు పాదాలుగా ఉపదేశాత్మకంగా విభజించి చూపుతున్నారు.
రూపాయి మారిస్తే నాలుగు పావలాలుగా విలువ ప్రకటమవుతుంది.
అలాగే:
అఖండ ఆత్మస్వరూపాన్ని విచారణలో నాలుగు పాదాలుగా ఉపదేశిస్తున్నారు.
కానీ చివరికి:
పాదాలు లేవు.
భేదం లేదు.
అవిభక్తమైన ఆత్మ మాత్రమే.
32. ఈ దృష్టాంతం మనకు చెప్పే మహా పాఠం
బావి దృష్టాంతం ఏమి చెప్పింది?
ఉన్న నీటిని కొత్తగా సృష్టించాల్సిన అవసరం లేదు.
కల్మషాన్ని, పూడికను తొలగించాలి.
హాల్‌లోని ఖాళీ ఏమి చెప్పింది?
ఖాళీని కొత్తగా తీసుకురావాల్సిన అవసరం లేదు.
అడ్డుగా ఉన్న వస్తువులను తొలగిస్తే ఖాళీ ప్రత్యక్షమవుతుంది.
రూపాయి దృష్టాంతం ఏమి చెప్పింది?
ఆత్మ నిజంగా విభజించబడలేదు.
బోధ కోసం మాత్రమే పాదాలుగా విభజించి చూపుతున్నారు.
ఇవన్నీ కలిపితే:
బ్రహ్మాన్ని సంపాదించేది జ్ఞానం కాదు.
బ్రహ్మంగా ఉన్న స్వరూపాన్ని కప్పివేసిన భేదబుద్ధిని తొలగించడమే జ్ఞానం.
🕉️ Day-6 — రెండో భాగం సారాంశం
బావిలో నీరు ముందే ఉంది.
కల్మషం, పూడిక తొలగితే అది కనిపించింది.
హాల్‌లో ఖాళీ ముందే ఉంది.
వస్తువులు తొలగితే అది కనిపించింది.
ఆత్మస్వరూపం ముందే ఉంది.
నామరూపాలు, మాత్ర–పాద భేదాలు, జీవ–జగత్ భావనలు కరిగితే అది ప్రత్యక్షమవుతుంది.
అందుకే:
సర్వం హ్యేతద్ బ్రహ్మ।
అన్నీ బ్రహ్మమే.
అయమాత్మా బ్రహ్మ।
ఈ ఆత్మ కూడా బ్రహ్మమే.
సోఽయమాత్మా చతుష్పాత్।
అదే ఆత్మను నాలుగు పాదాలుగా ఉపదేశిస్తున్నారు.
కానీ విచారణలో:
విశ్వ → తైజస → ప్రాజ్ఞ
అనే భేదాలను క్రమంగా ప్రవిలాపనం చేసినప్పుడు:
తురీయ ప్రతిపత్తి.
అక్కడ:
జీవుడు లేదు.
జగత్తు లేదు.
మాత్ర లేదు.
పాదం లేదు.
విభాగం లేదు.
మిగిలేది:
🕉️ అవిభక్తమైన శుద్ధ చైతన్య ఆత్మస్వరూపమే.
అది ఎక్కడి నుంచో రావాల్సింది కాదు.
అది ఎప్పటినుంచో ఉన్నదే.
మనమే దాన్ని కప్పుకున్నాం.
మనమే దాన్ని విభజించుకున్నాం.
మనమే దాన్ని జీవుడిగా, జగత్తుగా, ఈశ్వరుడిగా చూశాం.
ఇప్పుడు చేయవలసింది ఒక్కటే:
ఆ భేదాన్ని విచారణతో ప్రవిలాపనం చేయాలి.
అప్పుడు కొత్తగా బ్రహ్మం పుట్టదు.
మనమే బ్రహ్మస్వరూపమని ప్రత్యక్షమవుతుంది.
🌺🌺🌺🌺🌺🌺🌺
ఇది మాండూక్యోపనిషత్తు — Day-6 — మూడో భాగం.
🕉️ మాండూక్యోపనిషత్తు — Day-6
మూడో భాగం
ఉపనిషత్తులలో “పాదం” యొక్క అంతరార్థం — సాధనం నుండి గమ్యం వరకు
1. మూడు పాదాలు — కరిగించేవి; నాలుగవది — పట్టుకోవలసినది
ఇంతకుముందు మనం మూడు పాదాలను కరిగించమని చెప్పుకున్నాం.
కానీ ఇక్కడ ఒక సూక్ష్మమైన విషయాన్ని గమనించాలి.
ఆ నాలుగవదాన్ని కరిగించడానికి “పాదం” అని చెప్పడం కాదు.
మొదటి మూడు పాదాలు మనకు ఒక స్థాయి నుంచి మరొక స్థాయికి తీసుకెళ్లే సాధనాలు.
నాలుగవది మాత్రం—
ఆ మూడు కరిగిపోయిన తర్వాత పట్టుకోవలసిన గమ్యం.
అందుకే “పాదం” అనే పదానికి ఇక్కడ ఒకే అర్థం తీసుకోకూడదు.
ఒక్కొక్క దాని మీద కాలు మోపుకుంటూ పైకి ఎక్కడానికి ఉపయోగపడే మెట్టులా మొదటి మూడు పాదాలు.
కానీ ప్రయాణం పూర్తయిన తర్వాత చేరుకునే స్థానం మాత్రం నాలుగవది.
అందువల్ల:
మొదటి మూడు — కరణాలు.
నాలుగవది — కర్మ, అంటే గమ్యం.
2. పాదం = కరణం = ఆలంబనం
భగవత్పాదుల వివరణలో మొదటి మూడు పాదాలకు కరణ–సాధన అనే భావం వస్తుంది.
కరణం అంటే:
ఉపకరణం.
సాధనం.
ఆలంబనం.
అంటే:
విశ్వుడిని ఆలంబనగా తీసుకుని తైజసుని వైపు వెళ్లు.
తైజసుని ఆలంబనగా తీసుకుని ప్రాజ్ఞుని వైపు వెళ్లు.
ప్రాజ్ఞుని ఆలంబనగా తీసుకుని ప్రత్యగాత్మ వైపు వెళ్లు.
కానీ అక్కడికి చేరుకున్న తర్వాత?
ఇక మరొకదాన్ని ఆలంబనగా చేసుకుని ఇంకెక్కడికీ వెళ్లాల్సిన అవసరం లేదు.
అందుకే నాలుగవది కరణం కాదు.
అది:
కర్మ — గమ్యం.
3. కరణం గమకం — కర్మ గమ్యం
ఇక్కడ “పాదం” అనే పదానికి మరో అందమైన అర్థాన్ని గురువుగారు వివరిస్తున్నారు.
పాదయతి — చేర్చేది, అందించేది.
పద్యతే — అందుకోబడేది, చేరబడేది.
అదే విధంగా:
గమయతి — తీసుకువెళ్లి చేర్చేది.
గమ్యతే — చేరబడేది.
ఒక కారులో కూర్చుని మనం ఒక చోటికి వెళ్తున్నామని అనుకోండి.
ఆ కారు మనల్ని గమ్యానికి చేర్చుతుంది.
అది:
గమకం.
మనం అక్కడికి వెళ్లి చేరుకున్న తర్వాత:
గమ్యం.
ఇక అక్కడి నుంచి అదే ప్రయాణం కొనసాగాల్సిన అవసరం లేదు.
అందుకే:
మొదటి మూడు పాదాలు — గమకాలు.
నాలుగవది — గమ్యం.
4. “తురీయస్య” — అందుకునే పాదం
అందుకే తురీయానికి సంబంధించిన “పాదం” అనే పదాన్ని కూడా చాలా జాగ్రత్తగా అర్థం చేసుకోవాలి.
మొదటి మూడు పాదాలు మనల్ని తురీయ ప్రతిపత్తి వైపు తీసుకెళ్తాయి.
కానీ తురీయమే మరో సాధనం కాదు.
తురీయమే గమ్యం.
అక్కడికి చేరుకున్న తర్వాత:
ఇక ప్రయాణం లేదు.
అవస్థాత్రయాన్ని దాటిపోయిన తర్వాత మళ్లీ జాగ్రత్, స్వప్న, సుషుప్తి అనే మూడు స్థితులను స్వతంత్ర సత్యాలుగా పట్టుకోవాల్సిన అవసరం లేదు.
అవి కరిగిపోవాలి.
ఎందుకంటే:
కరిగించినది మళ్లీ ప్రత్యేకంగా కనిపిస్తే — సంసారం మళ్లీ మొదలైనట్టే.
5. “మాత్రాశ్చ పాదాః — పాదాశ్చ మాత్రాః”
అందుకే భగవత్పాదులు మాండూక్యంలోని భావాన్ని ముందుగానే సూచిస్తున్నారు:
“మాత్రాశ్చ పాదాః, పాదాశ్చ మాత్రాః.”
మాత్రలే పాదాలు.
పాదాలే మాత్రలు.
ఇది కేవలం పదాల ఆట కాదు.
ఇది:
మాత్ర–పాద అభేదాన్ని గుర్తించడం.
మాత్ర ఒక వైపు.
పాదం మరో వైపు.
వీటిని వేర్వేరు వాస్తవాలుగా చూస్తున్నంతకాలం భేదం ఉంటుంది.
అవి ఒకే తత్త్వానికి సంబంధించినవని గుర్తించినప్పుడు:
భేదబుద్ధి కరుగుతుంది.
6. చతుష్పాత్ ఎందుకు చెప్పారు?
ఇప్పుడు సహజమైన ప్రశ్న:
“ఉపనిషత్తు ఆత్మను చతుష్పాత్ అని ఎందుకు చెప్పింది?”
నాలుగు పాదాలు అని ఎందుకు చెప్పాలి?
భగవత్పాదులు మన సందేహాన్ని ముందుగానే తీర్చేస్తున్నారు.
ఈ నాలుగింటిలో:
మొదటి మూడు:
కరణాలు — గమకాలు — ఆలంబనాలు.
నాలుగవది:
గమ్యం.
అందువల్ల “చతుష్పాత్” అనే ఉపదేశంలో దోషం లేదు.
కానీ సాధకుడు మాత్రం ఒక విషయం స్పష్టంగా గుర్తుపెట్టుకోవాలి:
మొదటి మూడు సంసారాన్ని బోధించడానికి.
నాలుగవది మోక్షాన్ని బోధించడానికి.
7. మూడు ఎందుకు చెప్పాలి? నాలుగవదే కావాలంటే!
ఇక్కడ మరొక గొప్ప ప్రశ్న.
“మనకు కావాల్సింది మోక్షమే కదా!
మరి మొదటి మూడు ఎందుకు చెప్పాలి?
నాలుగవ తురీయాన్నే ఎందుకు చెప్పకూడదు?”
దానికి కారణం చాలా ముఖ్యమైనది.
మొదటి మూడు తెలియకపోతే:
ఏది వదలాలో తెలియదు.
ఏది పట్టుకోవాలో కూడా తెలియదు.
బంగారాన్ని వదిలేసి, మట్టిని పట్టుకునే ప్రమాదం ఉంటుంది.
అందుకే ఉపనిషత్తు:
వదలవలసినదాన్ని కూడా చూపిస్తుంది.
పట్టుకోవలసినదాన్ని కూడా చూపిస్తుంది.
8. చీకటి విలువ తెలియకపోతే వెలుగు విలువ తెలియదు
చీకట్లో తిరగకపోతే:
వెలుగు విలువ తెలియదు.
కష్టాన్ని అనుభవించకపోతే:
సుఖం విలువ తెలియదు.
అదేవిధంగా:
అసుర సంపద ఏమిటో తెలియకపోతే
దైవ సంపదను ఎలా అలవర్చుకోవాలో తెలియదు.
అందుకే భగవద్గీతలో:
“దైవాసురసంపద్విభాగయోగః”
అనే అధ్యాయం ఉంది.
అసుర లక్షణాలను ఎందుకు చెబుతున్నారు?
అవి గొప్పవని చెప్పడానికి కాదు.
వాటిని గుర్తించి వదిలేయడానికి.
దైవీ సంపదను ఎందుకు చెబుతున్నారు?
వాటిని అలవర్చుకోవడానికి.
అందుకే వేదాంత బోధనలో:
వదలవలసినది — ఒక వైపు.
పట్టుకోవలసినది — మరో వైపు.
రెండూ స్పష్టంగా తెలియాలి.
9. మూడు పాదాలు — దోషభూయిష్టం; నాలుగవది — నిర్దోషం
గురువుగారు ఇక్కడ చాలా గంభీరంగా చెబుతున్నారు.
మొదటి మూడు పాదాలు:
దోషభూయిష్టమైన వ్యవహార స్థితులు.
నాలుగవది:
నిర్దోష బ్రహ్మస్వరూపం.
భగవద్గీతలోని భావం:
“నిర్దోషం హి సమం బ్రహ్మ…”
బ్రహ్మం సమత్వంతో, దోషరహితంగా ఉంది.
అందుకే:
మూడు పాదాలు — సాధన కోసం తెలుసుకోవాలి.
నాలుగవ పాదం — స్వరూపంగా తెలుసుకోవాలి.
10. ఇప్పుడు ఒక్కొక్క పాదాన్ని పరిశీలిద్దాం
ఇప్పటివరకు రెండు మంత్రాలు పూర్తయ్యాయి.
ఇప్పుడు మాండూక్యోపనిషత్తులోని:
మూడవ మంత్రవర్ణంలోకి ప్రవేశిస్తున్నాం.
మాండూక్యోపనిషత్తు చాలా చిన్నదే.
కానీ:
చాలా ఘాటైన ఉపనిషత్తు.
పండు మిరపకాయలా చిన్నదిగా కనిపించినా ఘాటు ఎంత ఉంటుందో అంతటి తత్త్వఘనత ఇందులో ఉంది.
11. మొదటి పాదం — వైశ్వానరుడు
మూడవ మంత్రం:
**जागरितस्थानो बहिष्प्रज्ञः
सप्ताङ्ग एकोनविंशतिमुखः
स्थूलभुग् वैश्वानरः
प्रथमः पादः॥**
తెలుగు లిపిలో:
**జాగరితస్థానో బహిష్ప్రజ్ఞః
సప్తాంగ ఏకోనవింశతిముఖః
స్థూలభుక్ వైశ్వానరః
ప్రథమః పాదః॥**
ఇది:
మొదటి పాదం — వైశ్వానరుడు.
ఇక్కడే ఒక ఆసక్తికరమైన ప్రశ్న వస్తుంది.
ఇంతకుముందు మనం:
విశ్వుడు — తైజసుడు — ప్రాజ్ఞుడు
అని చెప్పుకున్నాం.
మరి ఇక్కడ ఉపనిషత్తు:
“వైశ్వానరుడు”
అంటోంది.
ఎందుకు?
12. వైశ్వానరుడు ఎవరు?
వైశ్వానరుడు అంటే:
సమష్టి జీవుడు.
సమష్టి స్థూల ప్రపంచానికి అధిపతిగా చెప్పబడే చైతన్య ప్రతిరూపానికి:
విరాట్ / వైశ్వానర
అనే పేర్లు వస్తాయి.
సమష్టి సూక్ష్మ ప్రపంచానికి:
హిరణ్యగర్భుడు / సూత్రాత్మ
అనే పేర్లు వస్తాయి.
సమష్టి కారణశక్తి స్థాయిలో:
ఈశ్వరుడు / అంతర్యామి
అనే భావన వస్తుంది.
అయితే ఉపనిషత్తు ఎందుకు వ్యష్టి జీవుడైన విశ్వుడిని కాకుండా సమష్టి రూపమైన వైశ్వానరుడిని వర్ణిస్తోంది?
ఇది చాలా గొప్ప ప్రశ్న.
మనమే అడగాల్సిన అవసరం లేదు.
శంకర భగవత్పాదులే ఈ ప్రశ్నను అడిగి, దానికి వివరణ ఇస్తారు.
ముందుగా ఉపనిషత్తు ఏం చెబుతోందో చూద్దాం.
13. “జాగరితస్థానః” — జాగ్రత్‌లో పట్టుకోవాలి
వైశ్వానరుడికి మొదటి లక్షణం:
జాగరితస్థానః.
అంటే:
జాగ్రదవస్థే అతని స్థానం.
జాగ్రత్‌లో ఉన్నప్పుడు:
- ఇంద్రియాలు పనిచేస్తాయి.
- శరీరం పనిచేస్తుంది.
- మనస్సు పనిచేస్తుంది.
- బుద్ధి పనిచేస్తుంది.
- ప్రాణవాయువులు పనిచేస్తాయి.
- బాహ్య ప్రపంచంతో లావాదేవీ జరుగుతుంది.
ఈ స్థితిలో ఉన్న జీవుడిని:
విశ్వుడు
అంటాం.
సమష్టి స్థాయిలో:
వైశ్వానరుడు.
అందుకే:
జాగ్రదవస్థలోనే ఈ పాదాన్ని గుర్తించాలి.
14. “బహిష్ప్రజ్ఞః” — బుద్ధి బయటికి ప్రవహించడం
తర్వాత:
బహిష్ప్రజ్ఞః.
అంటే:
బాహ్య విషయాల వైపు ప్రవహించే ప్రజ్ఞ.
జాగ్రత్‌లో మన బుద్ధి ఎటు చూస్తుంది?
బయటికి.
మన చుట్టూ ఉన్న:
- వస్తువులు
- వాహనాలు
- ఇళ్లు
- బంధుమిత్రులు
- శరీరాలు
- సంపద
- ప్రపంచంలోని అనేక విషయాలు
వీటినే గుర్తిస్తూ ఉంటుంది.
పొద్దున్న లేచిన దగ్గర నుంచి:
“ఇది కావాలి… అది కావాలి… అది ఎలా ఉంది… ఇది ఎలా ఉంది…”
అని మన ప్రజ్ఞ బయటికి ప్రవహిస్తూ ఉంటుంది.
ఇదే:
బహిష్ప్రజ్ఞత.
15. భగవత్పాదుల సూక్ష్మమైన వివరణ
శంకరభగవత్పాదులు దీన్ని మరింత సూక్ష్మంగా వివరిస్తారు.
మన స్వాత్మస్వరూపానికి భిన్నంగా కనిపించే విషయాలపై మన ప్రజ్ఞ ప్రవహిస్తుంది.
అంటే:
“స్వాత్మవ్యতিরిక్తే విషయే ప్రజ్ఞా…”
మన స్వరూపానికి భిన్నంగా కనిపించే విషయాల్లోనే మన బుద్ధి నిమగ్నమవుతుంది.
అందుకే మనకు అనిపిస్తుంది:
“నా జ్ఞానం బయటికి వెళ్లి ప్రపంచాన్ని తెలుసుకుంటోంది.”
కానీ భగవత్పాదుల మాటలో:
“బహిర్విషయా ఇవ…”
“బయట ఉన్నట్టుగా” కనిపిస్తోంది.
ఇక్కడ “ఇవ” అనే ఒక్క మాట చాలా ముఖ్యమైనది.
16. “బయట ఉంది” కాదు — “బయట ఉన్నట్టుగా కనిపిస్తోంది”
భగవత్పాదుల మాట:
బహిర్విషయా ఇవ ప్రజ్ఞా…
అంటే:
ప్రజ్ఞ నిజంగా బయటికి వెళ్లిందని కాదు.
బయటికి వెళ్లినట్టుగా కనిపిస్తోంది.
ఎందుకు?
అవిద్యాకృతా అవభాసతే.
అవిద్య వల్ల ఏర్పడిన ఆభాసం.
అంటే అనాదిగా వచ్చిన అజ్ఞానం వల్ల:
“నేను లోపల ఉన్నాను — ప్రపంచం బయట ఉంది”
అనే ద్వైత భావన ఏర్పడింది.
దాని వల్ల మన బుద్ధి బయటికి వెళ్లి ప్రపంచాన్ని సేకరిస్తున్నట్టుగా అనిపిస్తోంది.
17. “విశ్వం దర్పణ దృశ్యమాన నగరీతుల్యం…”
గురువుగారు ఇక్కడ ప్రసిద్ధమైన అద్వైత దృష్టాంతాన్ని గుర్తు చేస్తున్నారు:
“విశ్వం దర్పణదృశ్యమాననగరీతుల్యం నిజాంతర్గతం…”
అద్దంలో కనిపించే నగరం బయట ఉన్నట్టుగా కనిపిస్తుంది.
కానీ ఆ దృశ్యం ఎక్కడ ప్రత్యక్షమవుతోంది?
అద్దంలోనే.
అలాగే:
ప్రపంచం బయట స్వతంత్రంగా ఉందని మనకు అనిపిస్తున్నా, అది జ్ఞానంలోనే గోచరిస్తోంది.
అందుకే:
బయట ఉన్నదంతా స్వతంత్ర పరమార్థ సత్యం కాదు.
అది చైతన్యంలో ప్రత్యక్షమయ్యే ఆభాసం.
18. “నేను చూస్తున్నాను” అనే భావనలోని రహస్యం
మన సాధారణ భాష:
“నేను ప్రపంచాన్ని చూస్తున్నాను.”
కానీ ఇక్కడ గురువుగారు ఒక సూక్ష్మమైన సవరణ చేస్తున్నారు.
“నేను చూస్తున్నాను” అని చెప్పడం కాదు.
చూస్తున్నట్టుగా ఉంది.
ఎందుకంటే:
చూడటం కూడా ఒక వృత్తి.
చూసేవాడు ఒకవైపు.
చూడబడేది మరోవైపు.
చూడటం అనే క్రియ మధ్యలో.
ఈ మూడు కలిసినప్పుడు:
జ్ఞాత — జ్ఞేయ — జ్ఞానం
అనే త్రిపుటి ఏర్పడుతుంది.
అదే వ్యవహారం.
అదే సంసారం.
19. “అవిద్యాకృతా అవభాసతే” — ఆభాసం యొక్క మర్మం
ఇక్కడ భగవత్పాదుల మాటను మళ్లీ పట్టుకోవాలి:
అవిద్యాకృతా — అవిద్య వల్ల ఏర్పడినది.
అవభాసతే — ఆభాసంగా కనిపిస్తుంది.
ఇది ప్రపంచం అసలు లేదని చెప్పడం కాదు.
ప్రపంచానికి:
స్వతంత్ర పరమార్థ సత్యం లేదని
అద్వైత విచారణ చెబుతోంది.
జ్ఞానంలో కనిపిస్తుంది.
జ్ఞానం లేకుండా “కనిపించడం” అనే వ్యవహారమే లేదు.
అందుకే సాధకుడి విచారణ:
“ప్రపంచం ఉందా లేదా?”
అనే స్థాయిలో ఆగిపోకూడదు.
అసలు ప్రశ్న:
“ప్రపంచం నాకు ఎలా గోచరిస్తోంది?”
అనేది.
20. జాగ్రత్‌లో ఉన్న జీవుడి స్థానం
అందువల్ల మొదటి పాదం మనకు ఇచ్చే “అడ్రస్”:
జాగ్రత్ స్థితి.
అక్కడ:
విశ్వుడు — వ్యష్టి.
సమష్టి దృష్టిలో:
వైశ్వానరుడు.
అతని ప్రజ్ఞ:
బహిర్ముఖం.
అతని అనుభవం:
స్థూలభుక్.
అతని సాధనానికి సంబంధించిన పరికరాలు:
19 ముఖాలు.
అతని సమష్టి నిర్మాణం:
7 అంగాలు.
ఇవన్నీ భగవత్పాదులు ఒక్కొక్కటిగా వివరిస్తారు.
21. “ఏకోనవింశతి ముఖః” — 19 ముఖాలు అంటే ఏమిటి?
ఇప్పుడు మరో ఆశ్చర్యం:
“మనకు ఒకే ముఖం ఉంది కదా!
మరి 19 ముఖాలు ఏమిటి?”
ఇక్కడ “ముఖం” అంటే భౌతిక ముఖం కాదు.
జ్ఞానం, అనుభవం, క్రియ జరిగే ద్వారాలు.
అందుకే:
ఏకోనవింశతి = 19.
సంస్కృత సంఖ్యా నిర్మాణంలో:
- ఏకాదశ = 11
- ద్వాదశ = 12
- త్రయోదశ = 13
- చతుర్దశ = 14
- పంచదశ = 15
- షోడశ = 16
- సప్తదశ = 17
- అష్టాదశ = 18
- ఏకోనవింశతి = 19
“ఏకోన” అంటే:
ఒకటి తక్కువ.
“వింశతి” అంటే:
ఇరవై.
కాబట్టి:
ఏకోనవింశతి = ఇరవైకి ఒకటి తక్కువ = పంతొమ్మిది.
ఇది భాషా శాస్త్రంలో కూడా ఎంతో ఆసక్తికరమైన నిర్మాణం.
22. “స్థూలభుక్” — స్థూల ప్రపంచాన్ని అనుభవించేవాడు
తర్వాత:
స్థూలభుక్.
భుక్ అంటే భుజించేవాడు, అనుభవించేవాడు.
జాగ్రత్ స్థితిలో మనం ఏమి అనుభవిస్తున్నాం?
స్థూల ప్రపంచాన్ని.
చూస్తాం.
వింటాం.
రుచి చూస్తాం.
వాసన చూస్తాం.
స్పర్శిస్తాం.
ఆలోచిస్తాం.
క్రియలు చేస్తాం.
అందువల్ల:
స్థూలభుక్.
అంటే:
స్థూల విషయాలను అనుభవించేవాడు.
23. “వైశ్వానరః ప్రథమః పాదః”
చివరగా ఉపనిషత్తు స్పష్టంగా చెబుతోంది:
“వైశ్వానరః ప్రథమః పాదః.”
అంటే:
వైశ్వానరుడే ఆత్మ యొక్క మొదటి పాదం.
ఇక్కడ “పాదం” అనేది మళ్లీ:
ఆత్మ నిజంగా ఒక భాగంగా విడిపోయిందని కాదు.
ఇది బోధనా విభజన.
అఖండమైన ఆత్మను:
జాగ్రత్ — స్వప్న — సుషుప్తి — తురీయ
అనే నాలుగు పాదాల ద్వారా మనకు బోధిస్తున్నారు.
🕉️ Day-6 — మూడో భాగం సారాంశం
ఈ భాగంలో మనం ఒక అత్యంత ముఖ్యమైన రహస్యాన్ని గ్రహించాం:
పాదం అనే పదానికి ఒకే అర్థం లేదు.
మొదటి మూడు పాదాలు:
కరణం — సాధనం — ఆలంబనం — గమకం.
నాలుగవది:
కర్మ — గమ్యం — చేరుకోవలసిన పరమ స్థానం.
అందుకే:
విశ్వుడు → తైజసుడు → ప్రాజ్ఞుడు → తురీయ
అనే ప్రయాణం.
మొదటి మూడు:
ప్రవిలాపనం చేయవలసినవి.
నాలుగవది:
ప్రతిపత్తి చేసుకోవలసినది.
అదే:
తురీయము — అవిభక్తమైన ఆత్మస్వరూపము.
ఇక మూడవ మంత్రం మనకు మొదటి పాదాన్ని పరిచయం చేసింది:
“జాగరితస్థానో బహిష్ప్రజ్ఞః
సప్తాంగ ఏకోనవింశతిముఖః
స్థూలభుక్ వైశ్వానరః
ప్రథమః పాదః॥”
అంటే జాగ్రత్ స్థితిలో బాహ్య ప్రపంచాన్ని గ్రహిస్తూ, స్థూల విషయాలను అనుభవిస్తూ కనిపించే విశ్వుడు — సమష్టి దృష్టిలో వైశ్వానరుడు — ఆత్మకు మొదటి పాదంగా ఉపదేశించబడుతున్నాడు.
కానీ భగవత్పాదుల మాటలో అత్యంత సూక్ష్మమైన సూచన:
“బహిర్విషయా ఇవ ప్రజ్ఞా…”
బయటికి వెళ్లినట్టుగా కనిపిస్తోంది.
“అవిద్యాకృతా అవభాసతే.”
అవిద్య వల్ల ఏర్పడిన ఆభాసమే.
అందుకే మన విచారణ ఇప్పుడు మొదటి పాదాన్ని పూర్తిగా పరిశీలించాలి:
సప్తాంగాలు ఏమిటి?
ఏకోనవింశతి ముఖాలు ఏమిటి?
వైశ్వానరుడు–విశ్వుడు మధ్య సంబంధం ఏమిటి?
జాగ్రత్‌లో కనిపిస్తున్న ఈ బాహ్య ప్రపంచం అసలు ఎలా గోచరిస్తోంది?
ఇవి తదుపరి బోధనలో మరింత లోతుగా బయటపడతాయి.
🌺🌺🌺🌺🌺
అమ్మా 🙏🏻
ఇది మాండూక్యోపనిషత్తు — Day-6 — నాలుగో భాగం. ఇందులో ముఖ్యంగా వైశ్వానరుడి సప్తాంగాలు, ఏకోనవింశతి ముఖాలు, వ్యష్టి–సమష్టి సంబంధం, “వైశ్వానరుడు” అనే పేరుకు శంకరభగవత్పాదుల వివరణ, అలాగే మొదటి పాదంగా జాగ్రదవస్థనే ఎందుకు తీసుకున్నారనే ప్రశ్నకు సమాధానం ఉన్నాయి.
🕉️ మాండూక్యోపనిషత్తు — Day-6
నాలుగో భాగం
ఉపనిషత్తుల దృష్టిలో వైశ్వానరుడి సప్తాంగాలు, ఏకోనవింశతి ముఖాలు — విశ్వుడు, వైశ్వానరుడు మరియు వ్యష్టి–సమష్టి ఏకత్వం
1. వైశ్వానరుడి సప్తాంగాలు ఎక్కడ చెప్పబడ్డాయి?
మనం ఇప్పుడు మాండూక్యోపనిషత్తులో మొదటి పాదమైన వైశ్వానరుడి గురించి పరిశీలిస్తున్నాం.
ఉపనిషత్తు:
“సప్తాంగః”
అని ఒక్క మాట చెప్పింది.
అయితే ఆ ఏడు అంగాలు ఏమిటి?
వాటి పూర్తి వివరణ మాండూక్యంలో లేదు.
అవి ఛాందోగ్యోపనిషత్తులో విస్తారంగా వివరించబడ్డాయి.
ఇది ఉపనిషత్తులను విడివిడిగా కాకుండా సమగ్రంగా అధ్యయనం చేయవలసిన అవసరాన్ని తెలియజేస్తుంది.
ఒక ఉపనిషత్తులో ఒక విషయం సంక్షిప్తంగా ఉంటే, మరొక ఉపనిషత్తు దానికి వివరణ ఇస్తుంది.
అందుకే:
ఒక్క ఉపనిషత్తు విని మొత్తం వేదాంతాన్ని పూర్తిగా అర్థం చేసుకున్నానని అనుకోవడం సరైంది కాదు.
పది ప్రధాన ఉపనిషత్తులను సమగ్రంగా అధ్యయనం చేస్తే బోధ యొక్క పరస్పర సంబంధం మరింత స్పష్టమవుతుంది.
ఇంకా అనేక ఉపనిషత్తులు ఉన్నాయి.
సంప్రదాయంలో 108 ఉపనిషత్తుల జాబితా ప్రసిద్ధి చెందింది. ఉపనిషత్తుల సంఖ్యను మరింత విస్తృతంగా 108 కంటే ఎక్కువగా, 1108 వరకూ కూడా సంప్రదాయ గణనలు పేర్కొంటాయి. గురువుగారి బోధలో ఈ సంఖ్యా ప్రస్తావన యొక్క ప్రధాన ఉద్దేశం మాత్రం ఒక్కటే:
వేదాంత బోధ ఒకే గ్రంథంలో పరిమితం కాలేదు.
2. ఉపనిషత్తుల అధ్యయనం — మన జీవితం అనే అవకాశాన్ని ఉపయోగించుకోవడం
గురువుగారు ఇక్కడ ఒక ముఖ్యమైన విషయాన్ని గుర్తుచేస్తున్నారు.
మానవజన్మ సాధనకు వచ్చిన అవకాశం.
మన జీవితాన్ని ఒక నాటకంగా తీసుకుంటే—
- లౌకికుడు ఇంకా నాటక రంగంలోకి వచ్చినట్టే లేదు.
- సాధకుడు నాటకంలో తన పాత్రను నిర్వహిస్తున్నాడు.
- సిద్ధుడు తన పాత్రను సంపూర్ణంగా నిర్వహించి ఫలితాన్ని పొందాడు.
అందుకే మానవజన్మను కేవలం:
“బతకడానికి వచ్చిన కాలం”
గా చూడకూడదు.
ఇది:
“తన స్వరూపాన్ని తెలుసుకోవడానికి వచ్చిన అవకాశం.”
సాధన చేయడానికి అవకాశం ఉన్నంతకాలం దాన్ని ఉపయోగించుకోవాలి.
3. ఛాందోగ్యోపనిషత్తులో వైశ్వానరుడు
ఛాందోగ్యోపనిషత్తు వైశ్వానరాత్మను విశదంగా వివరిస్తుంది.
ఇక్కడ ఒక ముఖ్యమైన విషయం:
వైశ్వానరుడు కేవలం వ్యక్తిగత జీవుడు కాదు.
అతను:
సమష్టి జీవుడు.
వ్యష్టి స్థాయిలో మనం విశ్వుడు.
సమష్టి స్థాయిలో అదే తత్త్వం:
వైశ్వానరుడు / విరాట్ పురుషుడు.
అంటే:
వ్యష్టి శరీరం — పిండాండం.
సమష్టి శరీరం — బ్రహ్మాండం.
వ్యక్తిలో కనిపించేది సూక్ష్మ పరిమాణంలో అదే తత్త్వం సమష్టిలో విశాల రూపంగా కనిపిస్తుంది.
4. వైశ్వానరుడి సప్తాంగాలు
ఛాందోగ్యోపనిషత్తు చెప్పే వైశ్వానర పురుషుడి సప్తాంగాలను మాండూక్యభాష్య సందర్భంలో శంకరభగవత్పాదులు అనుసంధానిస్తున్నారు.
అవి సుమారుగా ఇలా అర్థం చేసుకోవాలి:
1. ద్యులోకం — శిరస్సు
2. సూర్యుడు — నేత్రం
3. వాయువు — ప్రాణం
4. అంతరిక్షం — మధ్యదేహం
5. జలం — వస్తి/మూత్రస్థానం
6. పృథివి — పాదాలు
7. ఆహవనీయాగ్ని — ముఖం
ఇక్కడ మనం వ్యక్తిగత శరీరాన్ని కాదు, విశ్వాన్ని ఒక మహాశరీరంగా దర్శిస్తున్నాం.
5. ద్యులోకం — వైశ్వానరుడి శిరస్సు
ఛాందోగ్య బోధలో:
“మూర్ధైవ సుతేజాః”
అనే భావం వస్తుంది.
ఇక్కడ ద్యులోకం వైశ్వానరుడి శిరస్సుగా భావించబడుతుంది.
ఇది వ్యక్తిగత తల కాదు.
ఇది:
కాస్మిక్ పర్సన్ — విరాట్ పురుషుడి శిరస్సు.
సమష్టి స్థాయిలో చూస్తే సూర్యమండలం, దాని ప్రకాశ పరిధి, ద్యులోక భావన — ఇవి ఆ మహాశరీరానికి శిరస్సుగా బోధించబడుతున్నాయి.
6. సూర్యుడు — వైశ్వానరుడి నేత్రం
తర్వాత:
చక్షుః — సూర్యుడు.
మన శరీరంలో నేత్రం చూసే సాధనం.
అదేవిధంగా విశ్వశరీరంలో:
సూర్యుడు దృష్టికి ప్రతీక.
సూర్యకాంతి లేకుండా బాహ్య ప్రపంచంలోని అనేక రూపాలు మనకు గోచరించవు.
అందుకే వైశ్వానరుడి విశ్వరూప దృష్టిలో:
సూర్యుడే నేత్రం.
ఇక్కడ “సుతేజాః” అనే పదాన్ని కేవలం సూర్యుడిగానే పరిమితం చేయకుండా, ప్రకాశించే ద్యులోక సంబంధమైన విస్తృత భావనగా కూడా గ్రహించాలి.
7. వాయువు — ప్రాణం
తర్వాత:
ప్రాణః — వాయువు.
మన వ్యక్తిగత శరీరంలో:
ఉచ్ఛ్వాస–నిశ్వాసాలు ప్రాణవ్యవస్థను నడిపిస్తాయి.
అదే సమష్టి స్థాయిలో చూస్తే:
విశ్వంలో వ్యాపించి కదులుతున్న వాయుమండలం — వైశ్వానరుడి ప్రాణంగా భావించబడుతుంది.
ఇది:
మైక్రోకాసమ్ — పిండాండం
↕
మ్యాక్రోకాసమ్ — బ్రహ్మాండం
అనే సంబంధాన్ని చూపిస్తుంది.
వ్యక్తిలో ఉన్న తత్త్వానికి విశ్వంలో సమష్టి ప్రతిరూపం ఉంది.
8. అంతరిక్షం — మధ్యదేహం
తర్వాత:
అంతరిక్షం — మధ్యస్థానం.
“అంతరిక్షం” అంటే మధ్యలో ఉన్న విస్తీర్ణం.
ద్యులోకం పైభాగం.
పృథివి క్రింది భాగం.
వీటి మధ్య:
అంతరిక్షం.
అందుకే వైశ్వానరుడి కాస్మిక్ శరీరంలో ఇది:
మధ్యదేహంగా
బోధించబడుతుంది.
ఇది మన వ్యక్తిగత శరీరంలోని “మధ్య భాగం” అనే అర్థంలో కాదు.
ఇది సమష్టి శరీర నిర్మాణానికి సంబంధించిన ప్రతీక.
9. జలం — వస్తి
తర్వాత:
జలం — వస్తి.
వస్తి అంటే మూత్రస్థానం/మూత్రాశయ ప్రాంతానికి సంబంధించిన స్థానం.
ఇక్కడ “అన్నం” అనే పదాన్ని కేవలం మనం తినే అన్నంగా తీసుకోకూడదు.
అన్నానికి మూలమైన స్థూల సృష్టి క్రమాన్ని పరిశీలిస్తే:
జలం → పృథివి → ఓషధులు → అన్నం
అనే సంబంధం కనిపిస్తుంది.
అందువల్ల జలాన్ని వైశ్వానరుడి వస్తి స్థానంతో అనుసంధానించి బోధిస్తారు.
10. పృథివి — పాదాలు
తర్వాత:
పృథివి — చరణాలు.
వైశ్వానరుడి మహాశరీరానికి:
పృథివి పాదాలుగా
భావించబడుతుంది.
ఇక్కడి వరకు ఆరు అంగాలు వచ్చాయి.
ఇంకా ఒకటి ఉంది.
11. ఆహవనీయాగ్ని — ముఖం
వైశ్వానరుడి ఏడవ అంగంగా:
ఆహవనీయాగ్ని — ముఖం
చెప్పబడుతుంది.
వేదకాల అగ్నిహోత్ర వ్యవస్థలో:
- ఆహవనీయ
- గార్హపత్య
- దక్షిణాగ్ని
అనే త్రేతాగ్నుల భావన ఉంది.
అయితే ఇక్కడ వైశ్వానరుడి ముఖం అనే ప్రతీకలో ఆహవనీయాగ్ని అనుసంధానించబడుతుంది.
ఎందుకు?
అగ్నిలో ఆహుతి సమర్పిస్తారు.
అందువల్ల:
అగ్ని — గ్రహించే/ఆహుతిని స్వీకరించే ముఖానికి ప్రతీక.
ఇలా:
ద్యులోకం + సూర్యుడు + వాయువు + అంతరిక్షం + జలం + పృథివి + ఆహవనీయాగ్ని
కలిసి:
వైశ్వానరుడి సప్తాంగాలు.
12. ఇది మన శరీరం కాదు — విశ్వమే మహాశరీరం
ఇక్కడ అత్యంత ముఖ్యమైన విషయం:
మన శరీరాన్ని మాత్రమే శరీరం అనుకుంటే ఈ బోధ అర్థం కాదు.
ఉపనిషత్తు మన దృష్టిని విస్తరింపజేస్తోంది.
“ఈ శరీరం మాత్రమే నేను”
అనే పరిమితి నుంచి:
“సమస్త విశ్వం కూడా వైశ్వానరుని శరీరమే”
అనే సమష్టి దృష్టికి తీసుకెళ్తోంది.
ఇది పిండాండం–బ్రహ్మాండ సంబంధాన్ని చూపించే అద్భుతమైన ఉపాసనా విధానం.
13. ఇప్పుడు 19 ముఖాలు ఏమిటి?
ఇక ఉపనిషత్తు:
“ఏకోనవింశతిముఖః”
అంటోంది.
అంటే:
పంతొమ్మిది ముఖాలు.
ఇక్కడ ముఖం అంటే ముఖం కాదు.
ద్వారం.
దేని ద్వారా?
విషయాలను అనుభవిస్తామో, జ్ఞానాన్ని పొందుతామో, క్రియలను నిర్వహిస్తామో — ఆ ద్వారాలు.
14. ఐదు జ్ఞానేంద్రియాలు + ఐదు కర్మేంద్రియాలు
మొదట:
జ్ఞానేంద్రియాలు — 5
- శ్రోత్రం — చెవి
- త్వక్ — చర్మం
- చక్షుః — కన్ను
- రసన — నాలుక
- ఘ్రాణం — ముక్కు
తర్వాత:
కర్మేంద్రియాలు — 5
- వాక్
- పాణి
- పాద
- పాయు
- ఉపస్థ
మొత్తం:
5 + 5 = 10
15. దశేంద్రియాల సంకేతం — దశరథుడు, దశకంఠుడు
గురువుగారు ఇక్కడ పురాణంలోని అందమైన సంకేతాన్ని చూపిస్తున్నారు.
దశేంద్రియాలకు అధిపతి — దశరథుడు.
ఇంద్రియాలు నియంత్రణలో ఉంటే:
దైవీ సంపద.
అవి అదుపు తప్పితే:
అసురీ సంపద.
అందుకే దశరథుడు అనే పేరు ఒక ఆధ్యాత్మిక సంకేతంగా కూడా చూడవచ్చు.
అదే పది ఇంద్రియాలు అదుపు తప్పితే:
దశకంఠుడైన రావణుడి ప్రతీక.
అంటే పురాణాన్ని కేవలం కథగా కాకుండా అంతర్గత సాధనకు సంబంధించిన సంకేతంగా కూడా చదవవచ్చు.
ఇంద్రియాలను నడిపేవాడు — సాధకుడు.
ఇంద్రియాల చేత నడిపించబడేవాడు — సంసారి.
16. ఐదు ప్రాణాలు
తర్వాత:
ప్రాణాపానవ్యానోదానసమానాః
అనే ఐదు ప్రాణవాయువులు:
- ప్రాణ
- అపాన
- వ్యాన
- ఉదాన
- సమాన
ఇవి మరో:
5
అందువల్ల:
10 ఇంద్రియాలు + 5 ప్రాణాలు = 15
17. అంతఃకరణ చతుష్టయం
ఇంకా నాలుగు:
- మనస్సు
- బుద్ధి
- అహంకారం
- చిత్తం
ఇవి:
అంతఃకరణ చతుష్టయం.
అందువల్ల:
5 జ్ఞానేంద్రియాలు
- 5 కర్మేంద్రియాలు
- 5 ప్రాణాలు
- 4 అంతఃకరణాలు
= 19
అందుకే:
ఏకోనవింశతిముఖః — 19 ముఖాలు.
18. “ముఖం” అంటే ద్వారం
ఇవి నిజంగా పంతొమ్మిది ముఖాలు కావు.
ముఖంలాంటి ద్వారాలు.
దేవాలయానికి:
ముఖద్వారం
అంటాం.
ఇంటికి:
ముఖద్వారం
అంటాం.
అలాగే అనుభవానికి, జ్ఞానానికి, క్రియకు ద్వారాలుగా పనిచేసేవాటిని:
“ముఖాలు”
అని ఉపనిషత్తు ప్రతీకాత్మకంగా పేర్కొంటోంది.
19. వైశ్వానరుడు — విశ్వుడు ఒకరే
ఇప్పుడు అసలు ప్రశ్న దగ్గరకు వస్తాం.
వైశ్వానరుడు సమష్టి జీవుడా?
విశ్వుడు వ్యష్టి జీవుడా?
సమష్టి జీవుడిని ఎందుకు మన వ్యక్తిగత జీవుడితో కలిపి మాట్లాడుతున్నారు?
దానికి సమాధానం:
సమష్టి వ్యష్టికి భిన్నమైనది కాదు.
సముద్రం సమష్టి అయితే:
తరంగం వ్యష్టి.
కానీ తరంగంలో సముద్రం లేదా?
ఉంది.
తరంగం నీరు.
సముద్రం కూడా నీరు.
అలాగే:
వైశ్వానరుడు — సమష్టి.
విశ్వుడు — వ్యష్టి.
కానీ ఇద్దరికీ ఆధారం:
ఒకటే చైతన్యం.
20. “వైశ్వానర” అనే పేరుకు రెండు అర్థాలు
శంకరభగవత్పాదులు వైశ్వానర అనే పదాన్ని అద్భుతంగా విశ్లేషిస్తారు.
ఒక అర్థం:
విశ్వేషాం నరాణాం నయనాత్ — వైశ్వానరః
అంటే సమస్త జీవులను నడిపించే వాడు.
మరో అర్థం:
విశ్వశ్చ అసౌ నరశ్చ — విశ్వానరః.
అంటే:
విశ్వమే అయిన నరుడు.
అంటే సమస్త జీవుల్లోనూ అదే చైతన్యం వ్యక్తమవుతోంది.
అందుకే:
వైశ్వానరుడు = సమస్త జీవులను నడిపించే సమష్టి నరుడు.
వైశ్వానరుడు = సమస్త నరులలోనూ వ్యక్తమయ్యే విశ్వనరుడు.
21. సముద్రం–తరంగం దృష్టాంతం
ఇది అర్థం చేసుకోవడానికి అత్యంత సరళమైన దృష్టాంతం:
సముద్రం — సమష్టి.
తరంగం — వ్యష్టి.
తరంగాన్ని చూస్తే:
“ఇది వేరే పదార్థం”
అని చెప్పలేం.
తరంగం కూడా:
నీళ్లే.
సముద్రం కూడా:
నీళ్లే.
అలాగే:
బ్రహ్మాండాత్మ — వైశ్వానరుడు.
పిండాత్మ — విశ్వుడు.
ఇద్దరూ వేర్వేరు స్వతంత్ర ఆత్మలు కాదు.
22. “సర్వపిండాత్మా అనన్యత్రాత్”
అందుకే భగవత్పాదుల భావం:
సర్వపిండాత్మా — ప్రతి పిండంలో ఉన్న ఆత్మ.
సమష్టి బ్రహ్మాండాత్మకు:
వ్యష్టి పిండాత్మ అన్యమైనది కాదు.
అంటే:
వైశ్వానరుడు వేరు — విశ్వుడు వేరు
అనే పరమార్థ భేదం లేదు.
అదే చైతన్యం:
సమష్టిలో వైశ్వానరుడిగా,
వ్యష్టిలో విశ్వుడిగా
ఉపాధి భేదం వల్ల కనిపిస్తోంది.
23. మరి జాగ్రత్‌నే మొదటి పాదం ఎందుకు?
ఇప్పుడు మరో ముఖ్యమైన ప్రశ్న.
ఉపనిషత్తు:
“ప్రథమః పాదః”
అని ఎందుకు చెప్పింది?
మనం కావాలంటే:
- సుషుప్తిని మొదట చెప్పొచ్చు.
- స్వప్నాన్ని మొదట చెప్పొచ్చు.
- జాగ్రత్‌ను చివర చెప్పొచ్చు.
మరి జాగ్రత్‌నే ఎందుకు మొదట?
శంకరభగవత్పాదుల సమాధానం:
“ఏతత్ పూర్వకత్వాత్ ఉత్తరపాదాభిగమస్య.”
అంటే:
తర్వాతి పాదాలను గ్రహించడానికి ఇది పూర్వపదంగా, ప్రారంభస్థాయిగా పనిచేస్తుంది.
24. సాధనలో ప్రయాణం — స్పష్టం నుండి అస్పష్టానికి
మనకు జాగ్రత్ ప్రపంచం:
స్పష్టంగా గోచరిస్తుంది.
స్వప్నం:
కొంత స్పష్టం — కొంత అస్పష్టం.
సుషుప్తి:
విషయ ప్రపంచం పూర్తిగా అవ్యక్తంగా ఉంటుంది.
అందువల్ల సాధకుడి పరిశీలన:
జాగ్రత్ → స్వప్న → సుషుప్తి → తురీయ
అనే క్రమంలో సాగుతుంది.
స్పష్టమైన స్థితి నుంచి:
స్పష్టాస్పష్ట స్థితికి,
అక్కడి నుంచి:
అస్పష్ట స్థితికి,
అక్కడి నుంచి:
ఈ మూడు స్థితులకు ఆధారమైన తురీయ చైతన్యాన్ని
గుర్తించాలి.
అందుకే జాగ్రత్‌ను:
ప్రథమ పాదం
అన్నారు.
25. మరి అసలు సమస్య — విశ్వుడు కావాల్సింది, వైశ్వానరుడు ఎందుకు?
ఇప్పుడు మనకు పెద్ద ప్రశ్న వస్తుంది:
“అయమాత్మా బ్రహ్మ” అని వ్యక్తిగత ఆత్మ గురించి మాట్లాడుతున్నప్పుడు,
వ్యష్టి విశ్వుడిని కాకుండా సమష్టి వైశ్వానరుడిని ఎందుకు తీసుకొచ్చారు?
ఇది నిజంగా గంభీరమైన అభ్యంతరం.
ఎందుకంటే మనం:
“నా జాగ్రదవస్థ”
అంటున్నాం.
అయితే నా శిరస్సు ఆకాశమా?
నా నేత్రం సూర్యుడా?
నా ప్రాణం వాయుమండలమా?
నా పాదాలు పృథివినా?
అని అడిగితే మొదట చూస్తే ఇది అసంభవంగా కనిపిస్తుంది.
26. శంకరభగవత్పాదుల సమాధానం — “నాయం దోషః”
శంకరభగవత్పాదులు అంటారు:
“నాయం దోషః”
అంటే:
ఇందులో దోషం లేదు.
ఎందుకంటే ఇక్కడ వ్యక్తిగత చిన్న శరీరాన్ని మాత్రమే ఉద్దేశించలేదు.
సర్వస్య ప్రపంచస్య — మొత్తం ప్రపంచాన్నే శరీరంగా తీసుకుని ఆత్మను బోధిస్తున్నారు.
ఇదే ఇక్కడి అసలు రహస్యం.
27. శరీరం అంటే కేవలం ఈ శరీరం కాదు
మన సాధారణ భావన:
“నా శరీరం అంటే ఈ కనిపించే దేహం.”
ఉపనిషత్తు ఆ పరిమితిని విస్తరింపజేస్తోంది.
ఇక్కడ:
ఆధ్యాత్మికం
వ్యక్తిగత శరీరం, ఇంద్రియాలు, మనస్సు మొదలైనవి.
ఆధిభౌతికం
పంచభూతాత్మకమైన బాహ్య ప్రపంచం.
ఆధిదైవికం
సూర్యుడు, చంద్రుడు, నక్షత్రాలు, ద్యులోకం మొదలైన సమష్టి విశ్వవ్యవస్థ.
ఇవన్నీ కలిపి:
సమష్టి శరీర దృష్టి.
అందువల్ల:
“నా శరీరం” అనే భావాన్ని విస్తరించి
“సర్వం నా స్వరూపమే” అనే చైతన్య దృష్టికి తీసుకెళ్లడమే ఈ బోధ.
28. “వైశ్వానరుడు” అని చెప్పడంలో ఉన్న గొప్ప ఉద్దేశం
అందుకే మాండూక్యోపనిషత్తు వ్యక్తిగత విశ్వుడి స్థానంలో:
వైశ్వానరుడిని
ముందుకు తెచ్చింది.
దాని వెనుక ఉన్న బోధ:
“నీ శరీరం అంటే ఈ చిన్న దేహమే అనుకోకు.”
నీ అనుభవాన్ని విస్తరించు.
నీ చైతన్యాన్ని:
పిండాండం నుంచి బ్రహ్మాండం వరకు
విచారించు.
అప్పుడు:
విశ్వుడు — వైశ్వానరుడు — విరాట్ పురుషుడు
అనే భేదం ఉపాధి ఆధారితమైనదని అర్థమవుతుంది.
29. వ్యష్టి–సమష్టి — ఒకే చైతన్యపు రెండు దృష్టులు
ఇక్కడ మనం ఒక గొప్ప సూత్రాన్ని గుర్తుపెట్టుకోవాలి:
వ్యష్టి వేరు కాదు — సమష్టి వేరు కాదు.
తరంగం:
సముద్రానికి అన్యమైనది కాదు.
పిండం:
బ్రహ్మాండానికి అన్యమైనది కాదు.
విశ్వుడు:
వైశ్వానరుడికి అన్యమైనవాడు కాదు.
అందుకే:
“సర్వపిండాత్మా అనన్యత్రాత్”
అనే భావం.
🕉️ Day-6 — నాలుగో భాగం సారాంశం
ఈ భాగంలో మనం వైశ్వానరుడి పూర్తి “అడ్రస్” చూశాం.
🔱 వైశ్వానరుడి సప్తాంగాలు
| అంగం | సమష్టి ప్రతీక |
|---|---|
| శిరస్సు | ద్యులోకం |
| నేత్రం | సూర్యుడు |
| ప్రాణం | వాయువు |
| మధ్యదేహం | అంతరిక్షం |
| వస్తి | జలం |
| పాదాలు | పృథివి |
| ముఖం | ఆహవనీయాగ్ని |
🔱 ఏకోనవింశతి ముఖాలు
5 జ్ఞానేంద్రియాలు
- 5 కర్మేంద్రియాలు
- 5 ప్రాణాలు
- 4 అంతఃకరణాలు
= 19
అందుకే:
“ఏకోనవింశతిముఖః”
అని ఉపనిషత్తు చెప్పింది.
🌺 అసలు బోధ
వైశ్వానరుడు కేవలం దూరంగా ఉన్న ఒక కాస్మిక్ పర్సన్ కాదు.
అతనే:
సమష్టి జీవుడు.
మనలో అదే చైతన్యం:
విశ్వుడిగా.
సమష్టిలో:
వైశ్వానరుడిగా.
ఇంకా విశాలమైన దృష్టిలో:
విరాట్ పురుషుడిగా.
కానీ ఆధారం మాత్రం:
ఒకటే ఆత్మచైతన్యం.
అందుకే వ్యక్తిని ప్రపంచం నుంచి వేరుగా చూసే దృష్టి కరిగిపోవాలి.
పిండం — బ్రహ్మాండం
విశ్వుడు — వైశ్వానరుడు
వ్యష్టి — సమష్టి
ఇవన్నీ చివరకు ఒకే చైతన్యంపై ఆధారపడి కనిపించే ఉపాధి భేదాలు.
మరియు జాగ్రదవస్థను మొదటి పాదంగా చెప్పిన కారణం:
జాగ్రత్ స్పష్టమైన అనుభవం నుంచి ప్రారంభించి,
స్వప్నంలోని స్పష్టాస్పష్ట అనుభవాన్ని దాటి,
సుషుప్తిలోని అవ్యక్త స్థితిని పరిశీలించి,
చివరకు ఈ మూడింటికీ ఆధారమైన తురీయాన్ని గుర్తించాలి.
అందుకే:
“వైశ్వానరః ప్రథమః పాదః॥”
ఇది ఆత్మ నిజంగా నాలుగు ముక్కలైందని కాదు.
అఖండమైన ఆత్మను సాధకుడి అవగాహన కోసం నాలుగు పాదాలుగా బోధిస్తున్నారు.
మొదటి మూడు — సాధనకు సంబంధించినవి.
నాలుగవది — సాధ్యమైన తురీయ బ్రహ్మస్వరూపం.
ఇక ఇప్పుడు ఉపనిషత్తు మొదటి పాదమైన వైశ్వానరుడి 19 ముఖాలు, జాగ్రత్‌లో బాహ్యప్రజ్ఞ, స్థూలభుక్ అనే విషయాన్ని ఇంకా లోతుగా తీసుకెళ్లబోతోంది.
ఓం శాంతిః శాంతిః శాంతిః॥ 🙏🏻
కామెంట్‌లు
కామెంట్‌ను పోస్ట్ చేయండి